«Μου δόθηκε, αγαπητοί φίλοι, να γράφω σε μια γλώσσα που μιλιέται μόνο από μερικά εκατομμύρια ανθρώπων. Παρ’ όλ’ αυτά, μια γλώσσα που μιλιέται επί δυόμισι χιλιάδες χρόνια χωρίς διακοπή και με ελάχιστες διαφορές. Η παράλογη αυτή, φαινομενικά, διάσταση αντιστοιχεί και στην υλικοπνευματική οντότητα της χώρας μου. Που είναι μικρή σε έκταση χώρου και απέραντη σε έκταση χρόνου…»

Οδυσσέας Ελύτης, 10 Δεκεμβρίου του 1979 Λόγος στην Ακαδημία της Στοκχόλμης

Διαβάζοντας κάποιος την παραπάνω φράση από τον λόγο του Ελύτη στην τελετή απονομής αντιλαμβάνεται το μεγάλο βάρος της παράδοσης που σηκώνει η ελληνική γλώσσα καθώς και την δυσκολία της. Πρόκειται για μια γλώσσα πυκνή, πολύσημη, μελωδική, εντυπωσιακή αλλά συνάμα και δύσκολη. Ωστόσο καθημερινά παρατηρούνται να γίνονται πολλά λάθη στην χρήση της. Από την λανθασμένη χρήση της προστακτικής μέχρι τα πιο μικρά ασήμαντα λάθη, η ελληνική γλώσσα υποφέρει από ένα ευρύ φάσμα γραμματικών, συντακτικών και ορθογραφικών λαθών. Θα πρέπει όμως να σκεφτούμε πως η αλόγιστη χρήση των λάθος λέξεων – φράσεων, έχει μακροπρόσθεσμες συνέπειες, αφού σταδιακά η σωστή διατύπωση παύει να υφίσταται και η λανθασμένη εδραιώνεται και μονιμοποιείται. Ταυτόχρονα θα πρέπει να αναλογιστούμε πως η μη ορθή χρήση της γλώσσας μας μπορεί να διαστρεβλώσει το περιεχόμενο της και να αλλοιώσει το νόημα της. Γι’ αυτό το λόγο χρειάζεται να είμαστε περισσότερο προσεκτικοί και γιατί όχι να αφιερώσουμε λίγο χρόνο για να μάθουμε να την χρησιμοποιούμε σωστά. Αν μη τι άλλο όπως έχει πει και ο ποιητής Κωστής Παλαμάς «Όταν αρνείσαι τη γλώσσα σου θα πει πως αρνείσαι την ψυχή σου και την πατρίδα σου».

Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη που κάνουμε στον καθημερινό λόγο είναι η χρήση της Προστακτικής. Θα πρέπει να γνωρίζουμε πως η Προστακτική ΔΕΝ δέχεται αύξηση. Κι όμως συχνά χρησιμοποιούμε λανθασμένους τύπους και ακούμε τις φράσεις: «Επέτρεψε μου να σου εξηγήσω», «Παρήγγειλέ μου ένα καφέ», «Επέλεξε τη μουσική που σου αρέσει». Οι συγκεκριμένες φράσεις είναι λάθος διότι επιδρά ο τύπος της οριστικής. Ο σωστό τύπος στην Προστακτική είναι «Αντίγραψε μου…», «Παράγγειλέ μου…», «Επίλεξε μου…», «Επίτρεψε μου…». Ενώ τα: αντέγραψε, υπέγραψε, ανέλυσε, διέγραψε είναι Οριστική Αορίστου. Σχετικά με τα λάθη που γίνονται στην φωνολογική απόδοση των λέξεων, συχνά λέμε: μεγένθυνση ενώ είναι μεγέθυνση και μεγεθυσμένος, πάρηση ενώ το σωστό είναι πάρεση(=ελαφρά παράλυση μυός), συνοθύλευμα αντί για το σωστό συνονθύλευμα (=ένωση ετερόκλητων στοιχείων), ο ψήφος ενώ το σωστό είναι η ψήφος. Ομοίως και στα επίθετα: το σωστό είναι ακατονόμαστος και όχι ακατανόμαστος, γενεαλογικό και όχι γενεολογικό, κοινότοπος και όχι κοινότυπος, προπετής είναι το σωστό επίθετο και όχι προπέτης (που είναι ουσιαστικό). Στα ρήματα συναντάμε παρόμοια λάθη: να/θα επιστήσω (από το εφιστώ πχ την προσοχή) είναι το σωστό και όχι να/θα εφιστήσω, παρεισφρέω(=εισδύω κάπου χωρίς να γίνω αντιληπτός) και όχι παρεισφρύω, περιθάλπω (θαλπωρή) και όχι περιθάλπτω ή υποθάλπω όχι υποθάλπτω. Συχνά λέμε παρεπιπτόντως και όχι παρεμπιπτόντως (εμπίπτω-εν+πίπτω) που είναι και το σωστό, στην διαπασών είναι το σωστό και όχι στο διαπασών (το οποίο είναι μικρό μουσικό όργανο).

Παρόμοια λάθη γίνονται σε καθιερωμένες εκφράσεις και λόγιες λέξεις όπως για παράδειγμα: γλώσσα λανθάνουσα τ’ αληθή λέγει και όχι γλώσσα λανθάνουσα την αλήθειαν λέγει, δια του λόγου το ασφαλές είναι το σωστό και όχι δια του λόγου το αληθές, εκ των ων ουκ άνευ και όχι εκ των ουκ άνευ, ελαφρά τη καρδία και όχι με ελαφρά την καρδία πνέει τα λοίσθια και όχι πνέει τα ολίσθια, υπέρ το δέον και όχι υπέρ του δέοντος, μέτρον άριστον και όχι παν μέτρον άριστον, ανεξαρτήτως ηλικίας και όχι ανεξαρτήτου ηλικίας, ανέκαθεν και όχι από ανέκαθεν ή εξ ανέκαθεν, όσον αφορά και όχι ως αναφορά, ον ου τύπτει λόγος ουδέ ράβδος και όχι όπου δεν πίπτει λόγος πίπτει ράβδος, παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο και όχι φυσικά απελθέτω απ’ εμού ή απ’ εμέ.

Το ίδιο πρόβλημα συναντάται και στην χρήση των ομόρριζων επιρρημάτων με κατάληξη σε -α και -ως τα οποία έχουν διαφορετική σημασία. Άμεσα/αμέσως: το άμεσα είναι τροπικό σημαίνει χωρίς να μεσολαβήσει κάποιος ή κάτι ενώ το αμέσως είναι χρονικό και σημαίνει τώρα, γρήγορα. Απλά/απλώς: το απλά σημαίνει με απλό τρόπο «Μιλάει πολύ απλά και έτσι τον καταλαβαίνουν όλοι» ενώ το απλώς σημαίνει μόνο, «Δεν έχω τίποτε είμαι απλώς κουρασμένη». Ευχάριστα/ευχαρίστως: ευχάριστα σημαίνει ωραία «Πάντα περνάμε ευχάριστα μαζί της» ενώ ευχαρίστως σημαίνει με ευχαρίστηση, προθυμία «Ευχαρίστως θα σε φιλοξενήσω όσο καιρό θέλεις».

Επίσης κατ’αρχήν/κατ’αρχάς: το κατ’ αρχήν (τρόπος)=στα βασικά σημεία πχ «Το νομοσχέδιο ψηφίσθηκε σήμερα καταρχήν. Αύριο θα ψηφισθεί κατ’ άρθρον» ενώ το κατ’ αρχάς (χρόνος)=πρώτα, στην αρχή, αρχικά πχ «Κατ’ αρχάς μου τηλεφώνησε και με ειδοποίησε ότι θα έρθει». Σχετικά με τις σημασιολογικές διαφοροποιήσεις επιθέτων: συμβαίνοντα=όσα γίνονται τυχαία «Οι πυρκαγιές και όλα τα συμβαίνοντα τελευταία δείχνουν την αλλαγή των κλιματολογικών συνθηκών» και τεκταινόμενα= όσα γίνονται με μεθόδευση «Τα τεκταινόμενα στο Ιράκ προκαλούν τη διεθνή αγανάκτηση», κυκλοφοριακός-κυκλοφορικός: κυκλοφοριακός=αυτός που αναφέρεται στην κυκλοφορία των πεζών, κυκλοφορικός=αυτός που αναφέρεται στην κυκλοφορία του αίματος, ουσιαστικός-ουσιώδης: ουσιαστικός=αυτός που αναφέρεται στην ουσία των πραγμάτων, ουσιώδης=αυτός που έχει βαρύνουσα σημασία, ο σημαντικός.

Όσον αφορά τα αριθμητικά: ενάμισης μήνας λέμε, δυόμισι ώρες, στη μια το μεσημέρι και στη μιάμιση, είκοσι ενός ετών όχι είκοσι ενός έτους. Συχνό φαινόμενο είναι και τα λάθη που αφορούν το γένος ονόματος και του επιθέτου/μετοχής για παράδειγμα τα σωστά είναι: οι πολλές ψήφοι, τις πολλές ψήφοι, οι νέες μέθοδοι, «τα κτήρια των πληγεισών από το σεισμό περιοχών έχουν αποκατασταθεί», «η πλειονότητα των βιασθεισών γυναικών», «Μεγάλο ποσοστό των υποβληθεισών αιτήσεων αφορούσε τη θέση του manager». Επίσης λάθη παρατηρούνται στα θέματα των ρημάτων «άγω» και «βάλλω». Ο ενεστώτας είναι εισάγω όχι εισαγάγω, οπότε ο σωστός τύπος είναι: θα/να έχω εισαγάγει και θα/να είχα εισαγάγει και όχι θα/να έχω εισάγει και θα/να είχα εισάγει, θα/να έχω υποβάλει και θα/να είχα υποβάλει είναι τα σωστά. Επίσης τα σωστά είναι: υπάρχει πλήρης άγνοια, παντελής αδιαφορία, επίκειται διεθνής κρίση και γίνεται συνεχής χρήση κτλ.

Η λίστα μοιάζει να είναι ατελείωτη καθώς όσο περισσότερο ψάξει κάποιος θα ανακαλύψει σιγά σιγά όλα τα λάθη που κάνουμε στην καθημερινότητα μας. Ίσως ήρθε η ώρα να αναλογιστούμε τις συνέπειες που θα αντιμετωπίσουμε σε λίγα χρόνια αν συνεχίσουμε να κάνουμε λάθη με τους ίδιους ρυθμούς. Όπως έχει πει και η Γαλλίδα κλασική φιλόλογος Ζακλίν Ντε Ρομιγί «Να μαθαίνουμε Ελληνικά, γιατί αποτελούν εργαλείο της πνευματικής ανάπτυξης, γιατί ανοίγουν προοπτικές σκέψης, γιατί με αυτά οι νέοι διαμορφώνουν χαρακτήρα και ηθική προσωπικότητα».

Πηγές-Βιβλία:

Λεκτικές Δεξιότητες και Κατανόηση Κειμένου, Ξανθή Σπυροπούλου

Το λέμε σωστά; Το γράφουμε σωστά; Ίνα Αναγνωστοπούλου, Λία Μπουσούνη – Γκεσούρα


***Απαγορεύεται η μερική ή ολόκληρη αναδημοσίευση του άρθρου χωρίς την συγκατάθεση του beezdom.com

***Πηγή φωτογραφίας εξωφύλλου: blogspot.com


Like it? Share with your friends!

​Πες μας τη γνωμη σου...

ΑΓΑΠΩ! ΑΓΑΠΩ!
6
ΑΓΑΠΩ!
ΔΕΝ ΜΟΥ ΑΡΕΣΕΙ! ΔΕΝ ΜΟΥ ΑΡΕΣΕΙ!
0
ΔΕΝ ΜΟΥ ΑΡΕΣΕΙ!
ΠΙΟ ΒΑΡΕΤΟ ΠΕΘΑΙΝΕΙΣ! ΠΙΟ ΒΑΡΕΤΟ ΠΕΘΑΙΝΕΙΣ!
0
ΠΙΟ ΒΑΡΕΤΟ ΠΕΘΑΙΝΕΙΣ!
ΔΑΚΡΥΣΑ... ΔΑΚΡΥΣΑ...
0
ΔΑΚΡΥΣΑ...
ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΣΤΗΚΑ! ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΣΤΗΚΑ!
3
ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΣΤΗΚΑ!
ΓΕΛΩ ΜΟΝΟΣ/Η ΜΟΥ! ΓΕΛΩ ΜΟΝΟΣ/Η ΜΟΥ!
0
ΓΕΛΩ ΜΟΝΟΣ/Η ΜΟΥ!